نقش آزمایش خون در تشخیص سرطان چیست؟

نقش آزمایش خون در تشخیص سرطان

سرطان، چالشی مهم در دنیای امروز

امروزه سرطان‌ها، عوارض و مرگ‌و‌میر ناشی از آن و همچنین تشخیص سرطان، از شایع‌ترین مشکلات جامعه انسانی است. سلول‌های بدن با افزایش سن به احتمال بیشتری دچار رشد غیرطبیعی می‌شوند. در نتیجه سرطان در افراد مسن شایع‌تر است. همچنین سابقه خانوادگی مثبت از نظر ابتلا به سرطان یک عامل خطر برای افراد به شمار می‌آید. بروز بدخیمی‌ مسئله‌ای چندعاملی است و تحت تاثیر علل مختلفی از جمله ژنتیک و عوامل محیطی می‌باشد. با این حال در اغلب موارد نمی‌توان علت مشخصی برای سرطان مطرح کرد.

مانند بسیاری از مشکلات دیگر مرتبط با سلامت، تشخیص به موقع سرطان در اغلب موارد تاثیر چشمگیری در نتایج درمان دارد. در افراد زیر، ارزیابی از نظر احتمال وجود بدخیمی اهمیت دارد:

  • افراد با سابقه خانوادگی مثبت
  • افراد با علائم مطرح‌کننده بدخیمی از جمله کاهش وزن غیرقابل‌توجیه
  • سالمندان
  • افراد دچار نقص ایمنی از جمله بیماران مبتلا به ایدز
  • سایر گروه‌های در معرض خطر

اما این ارزیابی باید ارزان، در دسترس و راحت باشد. چه چیزی راحت‌تر و در دسترس‌تر از آزمایش خون؟! در ادامه به نقش آزمایش خون در ارزیابی اولیه سرطان می‌پردازیم.

تست‌های آزمایشگاهی مورد استفاده در تشخیص سرطان

تست‌هایی که در آزمایشگاه جهت بررسی سرطان انجام می‌شود، اغلب با تست‌های روتین چکاپ سلامت تفاوت دارد. برای مثال در این آزمایش‌ها ممکن است نمونه خونی در زیر میکروسکوپ از نظر وجود سلول‌های سرطانی بررسی شود. همچنین سایر تست‌های خونی ممکن است پروتئین یا سایر مواد ساخته شده توسط سلول‌های سرطانی را شناسایی کنند. آزمایش خون همچنین می‌تواند به پزشک کمک کند تا عملکرد اندام درگیر و شدت آسیب ناشی از سرطان را ارزیابی کند.

آزمایش خون در ارزیابی سرطان صرفاً یک بررسی اولیه است

اکثر آزمایشات خون به تنهایی برای تشخیص سرطان استفاده نمی‌شوند، چرا که کافی نیستند. این تست‌ها می‌توانند سرنخ‌هایی ارائه دهند که ممکن است تیم مراقبت‌های بهداشتی را به سمت تشخیص سرطان سوق دهد. برای اکثر انواع سرطان، جهت اطمینان بیشتر، به روشی برای برداشتن نمونه‌ای از سلول‌ها برای آزمایش و تشخیص نوع سلول نیاز است.

برخی از آزمایش‌های خونی که برای تشخیص سرطان استفاده می‌شوند عبارتند از:

  • آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی (CBC)

این آزمایش مقدار هر نوع سلول خونی را در نمونه خون اندازه‌گیری می‌کند. با استفاده از این آزمایش، ممکن است سرطان خون به عنوان یک تشخیص احتمالی مطرح شود.

  • آزمایشی که پروتئین‌های خون را بررسی می‌کند (الکتروفورز)

طی این آزمایش انواع پروتئین‌های مختلف موجود در خون بررسی می‌شود. این تست برای بررسی و تشخیص مولتیپل‌میلوما که یک بدخیمی شایع در میان افراد مسن است، مفید می‌باشد. در این آزمایش نمونه خون میان دو قطب مثبت و منفی در یک کیت مخصوص قرار می‌گیرد. بسته به نوع و مقدار هر پروتئین، نتایج آزمایش تفسیر می‌شود.

  • تست‌های نشانگر تومور

تست نشانگرهای تومور برای یافتن مواد شیمیایی ساخته شده توسط سلول‌های سرطانی انجام می‌شود. طی این بررسی از نمونه خون برای جستجوی مواد شیمیایی ساخته شده توسط سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. تست‌های نشانگر تومور همیشه به تشخیص سرطان کمک نمی‌کنند. زیرا بسیاری از سلول‌های سالم نیز این مواد شیمیایی را می‌سازند. درنتیجه برخی از شرایطی که سرطانی نیستند، می‌توانند باعث سطوح بالای نشانگرهای تومور شوند. در عوض، آزمایش‌های نشانگر تومور بیشتر اوقات پس از تشخیص سرطان، جهت پیگیری اثربخشی درمان و همچنین جهت بررسی عود سرطان استفاده می‌شوند.

نمونه‌هایی از نشانگرهای رایج تومور:

  • آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) برای سرطان پروستات
  • آنتی‌ژن کنسر۱۲۵ (CA125) برای سرطان تخمدان
  • آنتی‌ژن کارسینومبریونیک (CEA) برای سرطان روده بزرگ
  • آلفا فتوپروتئین (AFP) برای سرطان بیضه
  • آزمایش‌های سلول‌های توموری در گردش

این آزمایش‌ها جهت جستجوی سلول‌های سرطانی بوده و سلول‌های سرطانی موجود در جریان خون را شناسایی می‌کنند. اگر سلول‌ها از ناحیه‌ای که توده سرطانی شروع به رشد کرده جدا شوند و در سایر قسمت‌های بدن پخش شوند، ممکن است در خون شناسایی شوند. آزمایشات سلول تومور در گردش بیشتر پس از تشخیص سرطان استفاده می‌شود.

همه افراد مبتلا به سرطان به آزمایش سلول تومور در گردش نیاز ندارند. این آزمایش‌ها گاها برای تعدادی از انواع سرطان از جمله سرطان سینه، سرطان روده بزرگ و سرطان پروستات استفاده می‌شوند. محققان در حال بررسی این موضوع هستند که چگونه این آزمایشات ممکن است به افراد مبتلا به انواع دیگر سرطان کمک کند.

آزمایش‌هایی برای جستجوی مواد ژنتیکی سلول‌های سرطانی

این آزمایش‌ها از نمونه خون جهت جستجوی قطعات کوچکی از مواد ژنتیکی سلول‌های سرطانی به نام DNA استفاده می‌کنند. سلول‌های سالم و سلول‌های سرطانی به‌عنوان بخشی از فرآیند طبیعی رشد و مرگ سلولی، قطعات ژنتیکی خود را از هم می‌شکنند. این تکه‌های سلولی راه خود را به داخل خون باز می‌کنند تا بدن بتواند آن‌ها را دفع کند. تست‌های خاصی این تکه‌های سلولی را در یک نمونه خون جستجو می‌کنند. شایان توجه است که این آزمایش در همه آزمایشگاه‌ها انجام نمی‌شود.

در افراد مبتلا به سرطان، گاهی اوقات از این آزمایش‌ها برای درک تغییرات DNA موجود در سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. تغییر در DNA سلول سرطانی مطرح‌کننده تغییر ماهیت سلول است. بنابراین ممکن است درمان متفاوتی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی لازم باشد. پزشک معالج از نتایج این تست‌ها برای انتخاب موثرترین درمان استفاده می‌کند. در آینده ممکن است پزشکان از این آزمایش‌ها برای تشخیص زودهنگام سرطان در افراد سالم بدون علامت استفاده کنند. این موضوع در حال حاضر یک حوزه تحقیقاتی فعال است.

نتایج غیرطبیعی تست‌ها

اگر تست‌ها نتایجی خلاف انتظار را نشان دهند، ارزیابی دقیق‌تر ضروری است. در این راستا ممکن است برای یافتن منشأ اصلی بیماری به آزمایش‌ها و روش‌های دیگری نیاز باشد.

دکترنکست و امکان نمونه‌گیری در محل

سلامتی مهم‌ترین سرمایه هر انسان است. بنابراین اهمیت حفظ و مراقبت از آن بر کسی پوشیده نیست. همه افراد جامعه، صرف نظر از اینکه مشکلی مرتبط با سلامت دارند یا خیر، باید طی فواصل زمانی منظم چکاپ‌های روتین سلامتی را انجام دهند. این فواصل زمانی بسته به شرایط افراد، اغلب بین شش ماه تا یک سال متغیر است. امروزه مشغله‌ فراوان ممکن است ما را از انجام به موقع چکاپ روتین غافل کند. همچنین، مراجعه حضوری به آزمایشگاه‌ها جهت نمونه‌گیری برای همه چندان کار آسانی نیست. مشکلاتی از قبیل دشواری رفت‌وآمد، وقت محدود، آلودگی هوا و ناتوانی فیزیکی، ممکن است افراد را از انجام به موقع چکاپ‌های روتین منصرف کند.

دکترنکست با فراهم کردن امکان نمونه‌گیری در محل، این مشکل را حل کرده است. شما برای انجام آزمایش خود به نسخه پزشک نیاز نخواهید داشت. همچنین ضرورتی برای مراجعه حضوری به محل آزمایشگاه نخواهد بود. پس از ثبت آزمایش درخواستی در دکترنکست، تیم در اسرع وقت در محل درخواستی شما، جهت نمونه‌گیری (شامل نمونه‌ خون، ادرار و مدفوع) حاضر می‌شود. در ضمن نتایج آزمایش‌ها به زودی همراه با تفسیر رایگان نتایج در اختیار شما قرار خواهد گرفت.

برای انجام آزمایش، وارد بخش چکاپ سلامت دکترنکست شده و از خدمات ما بهره‌مند شوید. همچنین اگر پزشک برای شما آزمایش تجویز کرده است می‌توانید به صفحه ثبت درخواست آزمایش مراجعه کرده و از طریق نسخه‌ی خود، خدمات آزمایش درب منزل را دریافت کنید.